Onze interpretatie van het BRP-domein

De Basisregistratie Personen (BRP) is een complexe registratie die al decennia bestaat. Achter het begrip "de gemeente registreert een persoon" gaan wezenlijk verschillende taken schuil, met elk hun eigen verantwoordelijkheid, taal en regels. Dit maakt de BRP een dankbaar voorbeeld om complexiteit, benodigde flexibiliteit van het systeem en de kracht van bitemporele modellering te laten zien in de handreiking betrouwbare registers. Tegelijk gaat het hier om voorbeelden en niet om een volledige uitwerking van het BRP-domein. Daarom is het van belang om te begrijpen wat in de voorbeelden bedoeld wordt met 'het BRP-domein', hoe dit in elkaar steekt; met andere woorden: onze interpretatie van het BRP-domein. Op deze pagina beschrijven we eerst hoe wij het BRP-domein beschouwen en daarna de verhouding tot het werkelijke domein.

Het BRP-domein gaat over twee wezenlijk verschillende taken: de Burgerlijke Stand, die civiele levensgebeurtenissen vastlegt in officiële akten, en de Bevolkingsregistratie, die op basis van die akten — en van andere bronnen — het bevolkingsregister bijhoudt. In de praktijk vervult vaak dezelfde ambtenaar beide rollen, achter hetzelfde loket. Maar het zijn twee afzonderlijke verantwoordelijkheden, met elk hun eigen juridische grondslag en hun eigen taal. Een geboorteaangifte leidt eerst tot een geboorteakte (Burgerlijke Stand) en daarna tot een inschrijving in de BRP (Bevolkingsregistratie). Die volgorde is niet willekeurig — en een goede implementatie maakt haar expliciet.

De BRP is ook een bitemporeel domein. Levensgebeurtenissen worden niet altijd direct geregistreerd. Een verhuizing wordt soms weken later doorgegeven. Een geboorteaangifte kan maanden na de geboorte plaatsvinden. En een correctie op een naam of geboortedatum creëert een nieuw registratiemoment terwijl de werkelijkheid onveranderd is. Het onderscheid tussen wanneer iets gebeurde (geldigheidstijdstip) en wanneer het systeem dat wist (gevolgtijdstip) is hier fundamenteel.

Hoe wij het BRP-domein beschouwen

Voor de voorbeelden gebruiken we het werkelijke BRP-domein als basis en vereenvoudigen dat sterk. Dat is niet om de complexiteit te ontkennen, want juist die complexiteit is zo relevant. Het is echter niet nodig om alle vergelijkbare complexiteit van het gehele model mee te nemen. We nemen daarom vooral een uitgekiende selectie van het werkelijke domein om complexe situaties te laten zien. Daarbij wijken we in sommige gevallen expliciet en expres af van het werkelijke BRP-domein en/of de implementatie daarvan om andere wijzen van implementatie te laten zien.

Conceptueel model en bounded contexten

Bounded contexten zijn grenzen waarbinnen één gemeenschappelijk taal bestaat, ondubbelzinnig en consistent met eenduidige regels en begrippen. In 'ons BRP-domein' kiezen wij voor twee herkenbare bounded contexten: de Burgerlijke Stand en de Bevolkingsregistratie.

• Burgerlijke Stand – verantwoordelijk voor het opmaken van officiële akten bij civiele levensgebeurtenissen: geboorte, huwelijk, geregistreerd partnerschap, echtscheiding, overlijden en adoptie. Deze context werkt strikt formeel: elke handeling resulteert in een juridisch document — de akte — dat rechtsgevolgen heeft en door de wet is voorgeschreven. De Ambtenaar Burgerlijke Stand (ABS) is de actor met wettelijk begrensde bevoegdheid.

• Bevolkingsregistratie – beheert het bevolkingsregister: de actuele en historische snapshot van alle ingeschreven personen. Deze context is de afnemer van de Burgerlijke Stand: wanneer een akte is opgemaakt, verwerkt de Bevolkingsregistratie die akte als aanleiding om een persoon in te schrijven. Maar de Bevolkingsregistratie heeft ook eigen bevoegdheden: adreswijzigingen, verhuizingen, immigraties en emigraties gaan buiten de Burgerlijke Stand om.

• Relatie: upstream en downstream – De Burgerlijke Stand is upstream van de Bevolkingsregistratie voor civiele gebeurtenissen. Een geboorte leidt eerst tot een akte, en daarna tot een inschrijving in het register. De Bevolkingsregistratie abonneert zich op de gevolgen van de Burgerlijke Stand en verwerkt die in het eigen model.

• Basisvoorziening BSN (BV BSN) – een downstream bridge die BSN's toewijst aan ingeschreven personen, beheerd door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG).

Verdere toelichting en details over deze bounded contexten is te vinden in Bounded contexten in het BRP-domein.

Bitemporele patronen in de voorbeelden

De voorbeelden illustreren verschillende bitemporele patronen:

• Inschrijving op geboortedatum – geldigheidstijdstip en gevolgtijdstip vallen vrijwel samen. Dit is het directe registratiepatroon: de geboorte wordt dezelfde dag aangegeven en verwerkt.

• Late geboorteaangifte – het verschil tussen geldigheidstijdstip en gevolgtijdstip kan maanden bedragen. Een kind wordt geboren in het buitenland, en pas bij terugkeer naar Nederland ingeschreven. In het bitemporele diagram staat deze snapshot ver buiten de diagonaal: de horizontale afstand (geldigheidstijdstip) en de verticale afstand (gevolgtijdstip) zijn bijna vier maanden van elkaar verwijderd.

• Verhuizing – het klassieke bitemporele patroon: iets gebeurt op moment T1, maar wordt pas geregistreerd op moment T2. Een persoon verhuist twee weken geleden, maar meldt zich pas vandaag bij de balie. De twee weken zijn geen fout of probleem: de wet laat enige ruimte, en het registratiesysteem is er juist op ingericht om dit onderscheid vast te leggen.

• Adoptie – de adoptie gaat met terugwerkende kracht in vanaf de geboorte. Dit introduceert het thema interfacing: wanneer één administratieve handeling meerdere gegevens tegelijk wijzigt (naam, adres, gezag), modelleer je dat als één gevolg dat meerdere contracten vervult.

Correctie

Het BRP-domein erkent dat fouten kunnen worden gemaakt. De voorbeelden tonen verschillende correctiepatronen:

• Eenvoudige correctie – een verhuizing is fout geregistreerd (Straatweg 4 in plaats van Straatweg 42). De correctie markeert de oorspronkelijke verhuizing als onjuist en voegt een nieuwe, correcte verhuizing toe. Zie Correctie verhuizing.

• Dubbele correctie – niet alleen de oorspronkelijke verhuizing was fout, maar ook de eerste correctie. Beide worden als onjuist gemarkeerd en een nieuwe correctie zorgt voor het juiste adres. In de aggregate-tijdlijnen is goed te zien dat zowel de oorspronkelijke verhuizing als de eerdere correctie doorgehaald zijn.

• Correctie adoptie – de achternaam van zowel het kind als de ouders blijkt verkeerd geschreven te zijn. Het generieke correctiemechanisme corrigeert deze fout, waarbij de correctie het oorspronkelijke gevolg als onjuist markeert.

• Onterechte emigratie – iemand wordt als geëmigreerd geregistreerd, maar blijkt dat niet te zijn. De emigratie wordt ongedaan gemaakt met een correctie, waarbij de verhuizing opnieuw wordt afgespeeld om de emigratie te bovenschrijven.

Verschillende perspectieven: adoptie als voorbeeld

Adoptie introduceert het concept van verschillende tijdlijnen voor verschillende afnemers. In de projecties kan je zien dat:

• In de MijnGegevensQuery gaat de adoptie in bij de geboortedatum
• In de MijnGegevensGerechtelijkQuery wordt de uitspraakdatum genomen

Dit is een voorbeeld van verschillende perspectieven voor verschillende afnemers, die afhankelijk van privacygevoeligheid bepaalde gegevens wel of niet mogen inzien, en derhalve ook verschillende tijdlijnen krijgen.

Verhouding tot het werkelijke domein

Wat we bewust niet modelleren

• Uitgebreide persoonsregistratie – we modelleren alleen de kern van de inschrijving, verhuizing, emigratie en levensgebeurtenissen. Complexe situaties zoals samengestelde gezinnen, pleegzorg, of voogdij vallen buiten de scope.

• Gemeentegrenzen en uitwisseling – de uitwisseling tussen gemeenten (bij verhuizingen) en de centrale voorzieningen (RvIG, BV BSN) worden vereenvoudigd weergegeven. De technische details van StUF-BRP en andere uitwisselingsstandaarden modelleren we niet.

• Volledige levensloop – we tonen fragmenten uit de levensloop van een persoon (geboorte, verhuizing, adoptie, emigratie), maar niet de volledige levenscyclus van wieg tot graf.

• Strafrechtelijke aspecten – fraudedetectie, BSN-diefstal, identiteitsfraude en andere strafrechtelijke aspecten vallen buiten de scope.

• Internationale uitwisseling – uitwisseling met buitenlandse registraties (bij geboortes in het buitenland) wordt vereenvoudigd tot een Nederlandse geboorteakte op basis van buitenlandse documenten.

• Volledige adoptieprocedures – de volledige rechterlijke procedure, inclusief hoger beroep en alle tussenstadia, wordt teruggebracht tot het moment waarop de beschikking onherroepelijk wordt.

Waar we afwijken van de werkelijkheid

• Dezelfde ambtenaar, twee rollen – in de praktijk is het bij de meeste gemeenten dezelfde medewerker die achtereenvolgens beide rollen vervult: eerst als Ambtenaar Burgerlijke Stand (akte opmaken), dan als medewerker Bevolkingsregistratie (inschrijving verwerken). Dat is een implementatiedetail van de uitvoeringsorganisatie. Conceptueel erkennen we twee bounded contexten. In onze (voorbeeld)implementatie schrijven we de gevolgen in dezelfde store weg. In de werkelijkheid zouden deze contexten gescheiden van elkaar bestaan.